BAE’nin OPEC’ten ayrılması petrol fiyatlarını nasıl etkiler?

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), “ulusal çıkarları” doğrultusunda 1 Mayıs itibarıyla Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ üyeliklerinden ayrılma kararı aldığını duyurdu.

Resmî haber ajansı WAM tarafından aktarılan BAE açıklamasında, “Bu karar, BAE’nin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonunu ve dönüşen enerji profilini yansıtıyor” denildi.

“Örgütte bulunduğumuz süre boyunca herkesin yararına olacak şekilde önemli katkılarda bulunduk hatta daha da büyük fedakârlıklar yaptık” ifadelerine yer verilen açıklamada “Ancak artık çabalarımızı ulusal çıkarlarımız ne gerektiriyorsa ona odaklamanın zamanı geldi” diye eklendi.

İran savaşı nedeniyle 1970’lerden beri yaşanan en büyük petrol krizinin ortasında gelen bu kararın, BAE’nin komşusu ve bölgedeki rakibi Suudi Arabistan’ın güdümündeki OPEC’i daha da zayıflatması ve piyasalarda yeni türbülanslara neden olması bekleniyor.

OPEC ve BAE’nin petrol piyasasındaki nüfuzu

OPEC, 1960 yılında Venezuela, İran, Irak, Suudi Arabistan ve Kuveyt tarafından kuruldu. Daha sonra bu ülkelere BAE dâhil petrol üreticisi başka ülkeler de eklendi.

OPEC+ ise 2016’da OPEC üyelerine petrol üreticisi 10 ülkenin daha katılımıyla oluşturuldu. OPEC+ İran savaşından önce dünya petrolünün yarısına yakınını kontrol ediyordu.

Savaş öncesi OPEC+ üyesi 22 ülke içindeki en büyük dördüncü petrol üreticisi olan BAE, daha önce OPEC üretim kotalarından rahatsızlığını dile getirmişti.

OPEC+ üyeleri arasında BAE’den daha fazla petrol üreten üç ülke bulunuyor: Suudi Arabistan, Rusya ve Irak.

1967 yılından beri Abu Dabi Emirliği üzerinden OPEC üyesi olan BAE, 1971’de ülke olarak kurulmasının ardından da bu üyeliğini sürdürdü.

OPEC’ten ayrılan son ülke 2024 yılında Angola olmuştu.

Piyasalara etkisi nasıl olur?

BAE’den de geçen ve savaş öncesi dünya petrolünün beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından kapatılması, bir süredir Körfez petrolünün sevkiyatını ciddi şekilde sekteye uğratıyor. Hürmüz Boğazı’nın kapalı olmasının da etkisiyle petrol fiyatları, savaş öncesi döneme kıyasla yüzde 53 arttı.

BAE’nin OPEC’ten ayrılma kararının ardından petrol fiyatlarında hafif bir düşüş kaydedildi.

AFP’ye konuşan Rystad Energy analisti Jorge Leon ise Hürmüz Boğazı’ndan sevkiyat yapılamadığı sürece BAE’nin OPEC’ten çekilmesinin petrol piyasalarına etkisinin hemen hissedilmeyebileceğini ifade etti.

Ancak BAE artık üretimini artırmakta özgür olacağı için “Suudi Arabistan’ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliği konusunda daha geniş soru işaretleri doğacağını” belirten Leon’a göre bu durum, “OPEC’in arz dengesizliklerini yumuşatma kapasitesi azaldıkça petrol piyasasının da muhtemelen daha fazla istikrarsızlaşabileceğine” işaret ediyor.

Kıbrıs merkezli Ortadoğu Ekonomik Araştırması’nın yöneticisi Jamie Ingram, Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre BAE’nin ayrılmasıyla birlikte OPEC’in üretim kapasitesinde yüzde 13’lük bir kayıp yaşanacağını belirtti.